Merhaba

turkiyede.gif (2144 bytes)

Hoşgeldiniz
Tenten'in Maceraları
Download sayfası
Tenten'in Çizimi
Türkiye'de Tenten
Resimli Roman
Yenilikler
Sohbet
Mesaj Tahtası
Yeni Yayınlar
ÇR. Yazıları
ÇR. Linkleri
Çizgi Roman
Kahramanlar
Anket
Misafir Defteri - Yaz
Misafir Defteri - Oku
Önerileriniz
İçerik © Levent Cantek
Tasarım © Resimli Roman1999-2000
Bu yazı Levent Cantek'in Türkiye'de Çizgi Roman (1996)  kitabından ve Virgül Dergisi'ndeki (Temmuz 2000) yazılarından alınmıştır.
Levet Cantek e-mail: cantek@guif.ilet.gazi.edu.tr

       tetenkahramanlari.gif (79857 bytes)Bugünkü Ligne-Clair (Temiz çizgi) ekolünün başat çalışması olan Tenten'in ülkemizdeki serüvenleri ilk kez çocuk dergilerinde gözüktü. 1950'de Armağan ve Doğan Kardeş dergisinde yayınlandı. Armağan  dergisinin en önemli özelliği Herge'nin ünlü kahramanı Tintin'e Tenten adını vermesidir. Eser Armağan'dan önce Doğan Kardeş dergisinde alt yazılı olarak yayınlanmıştı (Sayı: 248). Tintin orada henüz Tintin'di. Orjinal isimlere sadık kalınarak yayınlanmıştı. Ancak Kaptan Haddock, Tintin'in amcası, Profesör Turnusöl da babasıydı. Türetilen bu yakın aile ilişkisi bize has kalıpların doğal izlerini taşıyordu. İlk serüvenin özgün halinin dışında yazılmış katkı metni şöyleydi: "Peru'nun büyük limanlarından biri olan Kolao polis müdürüne, Kaptan Haddok'la yeğeni Tintin'in geldiği haber verildi. Kaptan'ın kardeşi ve Tintin'in babası olan bilgin Turnasol,tarihi incelemeler yaparken kaçırılmıştı. (...)" Daha sonra 1958 yılında  Resimlerle Hikayeler dergisinde yayınlandı. Onun adıyla çıkan ilk dergi ise 1958'de yayına başladı. İlk Tenten kitapları kopya çizgilelerle yayınlanıyordu. İlk dönemlerde bu kopyaları Yılmaz Bora ve Erdoğan Bozok yaparken, altmışlı yıllarda aynı işi Ferit Öngüren sürdürdü. Tenten'in Türkiye serüvenlerinde ilk bölüm 1959'da bitti. Daha sonra 1961'de tekrar başlayan bu ikinci perde 1969'a kadar sürdü. O yıllarda Tenten kendi serisinin dışında Arkadaş dergisinde de görüldü. Hatta Simaviler ünlü Tintin dergisinin çizgi romanlarını satın alarak başlattıkları Zıp Zıp dergisinde, yayın hakkı başka bir firmada olduğu için Tenten'i kullanamadılar.

     Tenten'i aynı dönemde bu defa Burhaneddin Şener'in çıkarttığını tentenkapak.jpg (24739 bytes)görüyoruz. Hatta Şener, kendi anlayışına göre Tenten hikayeleri de üretti. Bu anlayıştaki kopya öykülerde Tenten'i İstanbul'a getirdi, Büyükçekmece gölünde yüzdürdü. Ama firma, dava açılmasından ayan beyan korkuyordu. "Sayın okuyucular bu öyküyü okuyun ve aman hiç kimselere bahsetmeyin" gibilerden sayfa altlarına tuhaf notlar düşüyordu. Yetmişli yıllarda Tenten ilk kez orjinal çizgileriyle Milliyet Çocuk'ta görüldü. Orjinal çizgilerin gelişiyle Tenten'in bu anlayıştan kurtulduğunu düşünürken bu kez Ali Recan kopya çizgilerle diziye Alfa Yayınlarında devam etti (1980). Kopyalar, daha öncekilere nazaran daha özenliyse de ve Şener'in yaptığı türden uydurma serüvenler yapılmasa da Tenten yayıncılık acısından "makus talih"ini yenebilmiş değildi, hep "kötü" yayınlanıyordu. Özensiz baskısı, üstünkörü çevirisi, renksiz hali ve kopya çizgileriyle hiç de "iyi" olmamıştı. Doksanlı yılların ilk yarısında Milliyet gazetesi oradan buradan kırpıp kısaltarak bu geleneği sürdürdü ve bütün Tenten'leri (ilk ve son serüven hariç) ilave olarak verdi. Kısacası Tenten ülkemizde bir türlü adamakıllı yayınlanmadı. Yine de benim gibi binlerce çocuk kopyaydı, uydurmaydı, umursamadan (veya anlamadan) Tenten'i deliler gibi sevdi. Nihayet Yapı Kredi Yayınları, Çizgi romanın popülerleşmesinin yanısıra, giderek sanat formatında değer kazandığı doksanlı yıllarda  Tenten'i Avrupa baskı kalitesinde yayınlayarak sevgili dostumuzun namusunu kurtardı (1994).

Tenten’in “22” Sorunu

     Tenten Milliyet Çocuk Dergisi’ndeki yayınını saymazsak, ilk kez özgün ölçülerinde ve aslına altinkiskac.jpg (3023 bytes)oldukça sadık bir çeviriyle YKY tarafından yayınlandı. 1994-1998 yılları arasında tamamlanan Tenten’in 22 albümlük resmi serisi, kimi albümlerin yeni baskılarıyla sürüyor. Tenten’in anlatım biçimlerinin belirli ölçülerde değişiminin görülebileceği bir sırayla yayınlanmadı seri. İlk yedi serüven en sona bırakıldı örneğin. Orijinal sıraya bakıldığında dokuzuncu ve onuncu serüvenlerle başlanıldı, yedinci ve altıncı serüvenlerle dizi nihayetlendi. Yayınevinin “ticari” sayılabilecek tercihinin, dizinin yaratıcısı Georges Remi “ilk ürünleri”ne duyduğu mesafeyle uyuşması ilginç. İsim ve soyadının ters çevriminin (R.G.) Fransızca’daki okunuşundan (“Erje”) çıkan imzasıyla Herge, 1930-1975 yılları arasında yayınlanan Tenten’i, çeşitli biçimlerde revize etmiş, özellikle başlangıç dönemlerinin ilk biçimleriyle yayımlanmasını istememiştir. Hatta, uzun yıllar korsan baskıları yapılan 1930 tarihli Tintin Au Pays Des Soviet (Tenten Sovyetlerin Ülkesinde) adlı serüvenin ancak 1973 yılında (İngilizcesi 1986) yayımına izin vermiştir. İlk serüvenlerin hemen hepsi, mizahi içeriklerinden, tutucu taraflarına, çizgisinden renk ve biçem özelliklerine varıncaya değin bir hayli değişiklik yaşamıştır. Siyah-beyaz olarak yayınlanmış bu serüvenlerin naif, ırkçı ve faşizan özellikleri nedeniyle kendisine yöneltilen eleştirilerden duyduğu rahatsızlığın Herge’i bu tür bir müdahaleye teşvik ettiği söylenir. İlk serüven gibi, Herge’in ölümünden sonra yarım kalan Tintin et L’Alph’Art albümü de (1986), Tenten serilerinde pek akla gelmez. Oysa, bir ustanın eskizlerini, çizgisel arayışlarını ve teknik olarak “nasıl çalıştığını” gösteren oldukça heyecan verici bir albümdür bu. Kimi dillerde bunlara ek olarak Tenten’in çizgi filmlerinin storyboardları ve hatta foto-romanları bile bu seriye dahil edilmektedir. YKY’nin seriye – ilk serüvenin yayınlanmasından da cesaret alarak – bu albümleri eklemesini ümit ediyoruz.